19. Lagunak

Lagunak

Lucia Berlin

Sami bizia salbatu zion egunean ezagutu zituen Lorettak Anna eta Sam.

Anna eta Sam zaharrak ziren. Annak 80 urte zituen, eta Samek, 89. Lorettak tarteka ikusten zuen Anna, Elaine lagunaren igerilekura joaten zenean. Behin, hara joan eta bi emakumeak gizona bainu bat hartzeko konbentzitu nahian zebiltzan. Gizona, azkenean, sartu eta zakurren moduan aritu zen igerian, aurpegian irribarre handi bat zuela, eta orduan izan zuen bihotzekoa. Beste bi emakumeak ur meheko aldean zeuden eta ez ziren ohartu. Loretta oinetako eta guzti sartu zen salto batez eta eskailerara eramanda igerilekutik atera zuen. Ez zuten berpiztu beharrik izan, baina gizona nahasturik eta ikaraturik zegoen. Medizina hartzeko ordua zuen, epilepsiarako, eta lehortzen eta janzten lagundu zioten. Denek hor jarraitu zuten ziurtatu ziren arte Sam ongi zegoela, etxe hurbilera joateko moduan. Annak eta Samek etengabe eskertzen zuten Loretta Samen bizitza salbatzeagatik eta behin eta berriz esan zioten biharamunean joateko haien etxera bazkaltzera.

18. Nola erdietsi idazle izatea

Nola erdietsi idazle izatea

Lorrie Moore

Lehenik, saia hadi beste zerbait izaten, edozein gauza. Filmetako izarra / astronauta. Filmetako izarra / misiolaria. Filmetako izarra / haurtzaindegiko maistra. Munduko presidentea. Egin ezan porrot. Hobeki gazterik egiten badun porrot, 14 urterekin, esaterako. Premiazkoa dun itxaropena goiz eta guztiz galtzea, hamabost urterekin haiku luzeak idatz ditzanan asmo zapuztuei buruz. Aintzira bat, gereziondo bat loretan, enararen hegoak mendi aldera orrazten dituen haizea. Zenbatu silabak. Erakuts iezaion amari. Hura gogorra eta praktikoa dun. Vietnamen din seme bat eta senarrak agian adarrak jartzen zizkion. Uste din marroiz jantzita zikina ez dela ikusten. Gainetik begiratuko din idatzi dunana eta gero hiri, aurpegiera donut bat bezain hutsik duela. Esanen din: “Zergatik ez ditun platerak ateratzen ontzi-garbigailutik?” Begira ezan beste alde betera. Sar itzan sardexkak sardexken tiraderan. Apur ezan nahi gabe gasolindegian opari emandako edalontzietako bat. Hori dun behar den mina eta sufrimendua. Hasiera baino ez dun.

17. Dragoia

Dragoia

Ray Bradbury

Gaua puzka ari zen mortuko belar motzaren gainean; beste ezer ez zen higitzen. Urteak ziren txoririk ez zebilela hegan zeruaren oskol itsu handian. Aspaldian, harri txiki batzuek bizitzaren plantak egin zituzten hauts bihurtu zirenean. Orain, gaua baino ez zen mugitzen eremu hartan piztutako su bakarti aldera makurturik zeuden bi gizonen arimetan; ilunpeak emeki sartzen ari zitzaizkien zainetatik eta kilimak egiten zizkien isilik loki eta eskumuturretan.

Suaren argiak gora eta behera egiten zien aurpegi basatietan eta piltzar laranjez bete zizkien begiak. Gizonek elkarri entzuten zizkioten arnas hotzaren azantza adigaitzak eta betazalek muskerren gisara egiten zituzten itxi-irekiak. Azkenean, haietako batek suari eragin zion ezpataz.

“Ez, tentela; salatuko gaituk!”

16. Dastamena

Dastamena

 Roald Dahl

Sei ginen afaltzeko gau hartan Mike Schofield-ek Londresen daukan etxean: Mike, haren emaztea eta alaba, nire emaztea eta ni, eta Richard Pratt izeneko gizona.

Richard Pratt gourmet ospetsua zen; Epikuroak zeritzon elkarte txiki baten buru, hilero esku-orri bat banatzen zuen elikagai eta ardoen inguruan elkarteko kideen artean. Afariak antolatzen zituen luxuzko platerak eta ezohiko ardoak dastatzeko. Ez zuen erretzen, dastamena kaltetuko zuen beldurrez, eta ardo bati buruz ari zela, izaki biziduna bezala tratatzeko ohitura bitxi eta gogaikarri samarra zuen. “Ardo zuhurra”, esaten zuen, “herabeti eta iheskor samarra, baina zuhurra.” Edo, “Aldarte oneko ardoa, onbera eta alaia; zertxobait lizuna, agian, baina aldarte onekoa, halere.”

Bitan egona nintzen Mikeren etxean Richard Prattekin afaltzen, eta bi-bietan Mikek eta emazteak ahaleginak eta bi egin zituzten gourmet ospetsuari otordu berezia emateko. Horko horretan, argi eta garbi, ez zuten salbuespena eginen. Jangelan sartu bezain laster ikusi nuen mahaia oturuntza baterako prestatuta zegoela. Zutargi garaiak, arrosa horiak, zilar distiratsua nonahi, hiru ardo kopak afaltiar bakoitzarentzat, eta, batez ere, sukaldetik zetorren haragi errearen usain gozoa, ahoan listua jariotzen hastea eragin zidana.

15. Herri zahar-zaharra

Herri zahar-zaharra H. P. Lovecraft

Osteguna [1927ko azaroaren 3a] Melmoth maitea: Lan eta lan ibili zara Varius Avitus Bassianus asiar gazte jasanezin horren iragan illunean zer edo zer aurkitu nahian, ezta? Buf! Gutxi dira Siriako astakirten hori baino gehiago gorrotatzen ditudanak! Ni neu ere erromatarren garaietara eraman nau James Rhoades-en Eneida irakurtzeak. Ez nuen lehenago ezagutzen eta iruditzen zait fidelagoa dela P. Maro-rekiko ikusi ditudan bertsozko beste bertsioak baino, nire osaba Clark doktore zenarena barne, zein ez baitzen argitara eman. Virgilioren libertimendu horrek, Santu Guztien bezperak berezko dituen pentsamendu espektralekin batera, non akelarreko sorginak mendietan barna agertzen baitira, erromatar amets bat eragin zidan joan den astelehen gauean, horren argia eta bizia izan zena, ezkututako ikararen halako irudi titanikoak zituena, ezen zinez pentsatzen baitut liburu batean erabiliko dudala. Erromatar ametsak ez ziren ezohikoak gaztea nintzelarik –Julio jainkotarraren atzetik ibiltzen nintzen Galia guztian zehar tribuno militar gisa– baina horren aspaldian desagertu zirenez, oraingo honek jota uzti nau indar ikaragarriz.

14. Bazen behin

Bazen behin

Margaret Atwood

“Bazen behin neska txiro bat, ederra bezain zintzoa, amaorde gaiztoarekin bizi zena basoan zegoen etxe batean.”

“Basoan? Basoa demodé dago, hau da, nahikoa dugu basoetako kontu horiekin. Irudi hori ez da bat etortzen gure egungo gizartearekin. Zergatik ez hirian, aldatzeagatik?”

“Bazen behin neska txiro bat, ederra bezain txintxoa, amaorde gaiztoarekin bizi zena hiri bateko kanpoaldean zegoen etxe batean.”

“Hobeki dago hori. Baina zalantzan jarri behar dut txiro hitz hori.”

“Baina txiroa zen!”

“Txirotasuna erlatiboa da. Etxe batean bizi zen, ezta?”

“Bai.”

“Orduan, ikuspuntu sozio-ekonomiko batetik, ez zen txiroa.”

13.B Dinosauro bat bazina, maitea

Dinosauro bat bazina, maitea

Rachel Swirsky 

Dinosauro bat bazina, maitea, Tyrannosaurus rex-a zinateke. Tiranosauro txiki bat, metro bat eta hogeita hamabi zentimetrokoa, gizaki moduan duzun altuera bera. Hezur hauskorrak izanen zenituzke eta ahalik eta delikatuen eta ederren ibiliko zinateke atzapar erraldoi horien gainean. Zure begiek eztiki begiratuko lukete masail hezurtsu horien atzetik.

Tiranosauro bat bazina, ni zooko zaintzailea nintzateke, denbora osoan zurekin egoteko. Oilasko gordinak eta bizirik dauden ahuntzak botako nizkizuke. Odola ikusiko nuke zure hortzetan dir-dir. Ohea eginen nuke zure kaiolako zoruan, lur hezearen gainean, hostoz bigunduta. Loak hartu ezinik bazeunde, lo-kantak abestuko nizkizuke.